-مدرسه به عنوان یک سازمان یادگیرنده
-نگرش سیستمی
-سازمان یادگیرنده دربرگیرنده:
-کارتیمی
-ظرفیت های فردی (تسلط فردی)
-چشم انداز مشترک
-مدل های ذهنی (مدل های ذهنی مثبت)
-مدرسه به عنوان مولد سرمایه های اجتماعی
-سرمایه اجتماعی عامل تحول و کیفیت در جامعه
-مدرسه به مثابه مدیریت دانش
-مدرسه‌ای به عنوان فرهنگ اخلاق و ارتباطات انسانی

 

-نهاد آموزش و پرورش برای دستیابی به روش چنین مدرسه‌ای، نیازمند باور به ظرفیت و قابلیت‌های مدیران، معلمان، مربیان، کارکنان و دانش‌آموزان می‌باشد.
-اینجاست که سیاست مدرسه محوری دوباره حیات پیدا می‌کند. مدرسه محوری  ازنظر دکتر فانی، رویکردی است  که با حاکمیت اخلاق و روابط انسانی براساس انعطاف پذیری، تمرکززایی و مشارکت پذیری استوار است.
-با توجه به نکات فوق این سؤال کلیدی مطرح می‌شود که ارتقاء کیفیت مدیریت مدرسه را با کدام مدل باید دنبال کنیم؟
- پس از بررسی‌های کارشناسی و تصویب در شورای معاونان وزارت آموزش و پرورش قرار است:
- با مدل و الگوی تعالی مدیریت مدرسه این هدف یعنی ارتقاء کیفیت دنبال شود.
 
-ماهیت مدل تعالی مدیریت مدرسه
 
(1برنامه ریزی (تدوین برنامه عملی)
(2توانمندسازی و مشارکت نیروی انسانی
(3فرایند یاددهی و یادگیری
(4مشارکت دانش آموزان در اداره مدرسه
(5مشارکت اولیاء و نهادهای اجتماعی
(6سلامت ، تربیت بدنی ،پیشگیری و ایمنی
(7امور اجرایی و اداری
(8فعالیت‌های مکملفوق برنامه و پرورشی
(9نظام تشویق و انگیزشی
(10خلاقیت و نوآوری

 

-مدرسه براساس نظریه سیستمی دارای 3 عنصر اساسی است.
-درون‌داد
-فرایند
-برون‌داد
-برای دستیابی به برون‌داد مؤثر در مدرسه (کیفیت یادگیری و تربیتی دانش‌آموزان) نیازمند ارتقاء کیفیت در فرایندهای مدرسه هستیم. مؤلفه های فوق مهمترین مؤلفه های فرایندی هستند که با ارتقاء کیفی آن ها  و بهره وری درست از درون داده های سیستم مدرسه حاصل خواهد شد .
-همه می‌دانیم انتخاب منابع درون دادی مدرسه ( منابع فیزیکی، مالی، نیروی انسانی، منابع آموزشی، تجهیزاتی و ...) عملاً در اختیار مدیر مدرسه نیست. این منابع از سوی بخش‌های مختلف آموزش و پرورش  تجهیز، بهسازی و مدیریت می شوند. به عبارت دیگر با پیش فرض مناسب بودن نسبی منابع درون دادی، انتظار است  مدیران مدرسه بتوانند مؤلفه‌های فرایندی مدرسه را ارتقاء بخشند.(با همفکری همه کارکنان) با توجه به نکات فوق فرضیه اصلی در مدل تعالی مدیریت مدرسه این است که با اصلاح فرایندهای مدرسه (با بهره گیری درست از منابع درون داد)شاخص‌های برون‌دادی مدرسه ارتقاء خواهد یافت.

 

-برای این منظور پس از توانمندسازی مدیران انتظار می رود آن ها بتوانند برنامه عمل مناسب جهت ارتقاء کیفیت مؤلفه‌های فوق را تدوین نمایند، بطور مستمر وضعیت مدرسه خود را نسبت به شاخص های موردنظر هر یک مؤلفه ها مورد ارزیابی (خودارزیابی) قرار دهند و پس از اطمینان از رشد کیفی شاخص های موردنظر اعلام آمادگی کنند تا تیم ارزیاب وضعیت مدرسه را مورد ارزیابی قرار دهند.
-با توجه به نکات فوق این مدل یک مدل خودارزیابی و خوداصلاحی است.
-لذا روح این مدل بیش از هرچیز جنبه نگرشی دارد و بر آن است تا مدیران را به خود رهبری، خودپژوهی، خودارزیابی، خوداصلاحی با بهره گیری از سرمایه نیروی انسانی و مولد مدرسه رهنمون سازد. لذا می توان اذعان داشت این مدل ضمن تبعیت از الگوهای تعالی سازمانی از اصول سازمان یادگیرنده و مدیریت دانش نیز تبعیت می کنند که در آن نگرش سیستمی کار تیمی، توجه به قابلیت تک تک کارکنان و خودسازی نوسازی دانش و بهره گیری از خلاقیت و نوآوری در بهبود مستمر و دائمی مدرسه به عنوان یک سازمان پویا و مولد مدنظر می باشد.

 

-با توجه به نکات فوق روح کلی این مدل در قالب عبارات زیر قابل بیان است.

 

 

مروری بر شاخص های مدل تعالی مدیریت مدرسه

برای هر یک از محورهای ذکر شده در مدل تعالی مدیریت مدرسه تعدادی شاخص مد نظر قرار گرفته است که اشاره‌ای کوتاه به آن‌ها می‌شود. روح حاکم بر این شاخص‌ها، شاخص‌ اخلاق، روابط انسانی، صداقت، اخلاص و ... براساس رویکرد مدرسه صالح می‌باشد.

 

 

4. توسعه مشارکت دانش‌آموزی:

در این محور انتظار می‌رود مدارس با توجه به ضرورت و اهمیت این موضوع، جلسات توجیهی مناسب را برنامه‌ریزی نمایند و در عمل و به شکل کاربردی زمینه حضور دانش‌آموزان در اداره مدرسه، مسئولیت پذیری در انواع فعالیت‌های مدرسه فراهم شود. به طور طبیعی فعال‌بودن شورای دانش‌آموزی، و انواع تشکل‌ها در مدرسه می‌تواند از ابعاد کیفی مشارکت دانش‌آموزان در مدرسه باشد.

5. توسعه مشارکت اولیاء ونهادهای اجتماعی :

در این محور انتظار می‌رود مدرسه ظرفیت‌ها و توانمندی‌های اولیاء را شناسایی نماید. پس از شناسایی در یک فرایند علمی و منطقی بستر لازم جهت نقش آفرینی آن‌ها در فعالیت‌های مختلف مدرسه فراهم شود. در این فرایند بهره‌وری جلسات انجمن اولیاء و کلاس‌های آموزشی خانواده در ابعاد کمی و کیفی مورد توجه خواهد بود.

در کنار اولیاء شناسایی، برقراری ارتباط مؤثر و بهره‌گیری مناسب از ظرفیت نهادهای اجتماعی نیز از کارکردهای مدرسه موفق تلقی می شود.

6. سلامت ، تربیت بدنی ، پیشگیری و ایمنی :

 در این محور انتظار می‌رود مدارس، به مقوله بهداشت روانی و جسمی دانش‌آموزان اهمیت قایل شوند. مسایل مربوط به بهداشت در مدرسه (دستشویی‌ها، تغذیه سالم و ...) جدی گرفته شود. کیفی‌بودن هر یک از نشانگرهای بهداشت میزان توجه مدیریت و کارکنان مدرسه را در این زمینه نشان می‌دهد.

در کنار بهداشت، استاندارد و ایمن بودن فضا، تجهیزات و ... نیز در جای خود بسیار با اهمیت است.

فضای سبز مدرسه از یک طرف و فضای پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی و... از عوامل و متغیرهای بسیار مهم در مدرسه سالم است.

 

7. فعالیت های فوق برنامه ، مکمل و پرورشی:

در این محور انتظار می‌رود فعالیت‌های فرهنگی تناسبی با علایق ونیازهای دانش‌آموزان داشته باشد. مدارس بطور معنادار به مقوله ورزشی توجه کنند. این مسئله نیز همچون دروس دیگر (ریاضی و ...) از اهمیت خاص خود برخوردار است که پرداختن به آن‌ها در کنار فعالیت‌های مذهبی، ایام ا...، نماز جماعت و ... مورد نظر می‌باشد.

8. ارتباط و برقراری نظام رشد آفرین:

در این محور انتظار می‌رود مدارس رویکردی روشن نسبت به تشویق در مدرسه داشته باشند. مقوله تشویق و قدردانی از دانش آموزان و معلمان و ... در عین سادگی بسیار حساس و علمی است .

آیا مدیران توانسته‌اند فضایی ایجاد کنند که کارکنان و دانش‌آموزان احساس انگیزه درونی کنند یعنی انگیزش درونی آنها تقویت شده باشد و احساس شعف و شادی در آن‌ها مشاهده گردد. در عین حال چگونه و با چه مکانیسم‌هایی تشویق‌های مادی و معنوی را سامان‌دهی‌کرده‌اند. این مقوله یکی از کارکردهای اصلی مدیریتی مدرسه است که کم و کیف آن به تدبیر مدیران بستگی دارد. به هرسوی نشانگرها حداقل آشکار این مکانیزم از مقوله‌هایی است که انتظار می‌رود مدارس نسبت به آنها همت بگمارند.

9. امور اجرایی و اداری:

در این محور انتظار می‌رود قانون و دستورالعمل‌ها مبنای کار مدیران و کارکنان باشد.آنها ضمن آگاهی کامل از مسائل مالی، اداری به درستی آن‌ها را انجام می دهند. سندها و پرونده‌ها بدرستی‌ها بایگانی شده‌اند و مدرسه از یک نظم اداری با بهره‌گیری از فناوری برخوردار می باشد.در این ارتباط یکی از شاخص های مهم بهره گیری از    سیستم های مالی می باشد. در این ارتباط یکی از شاخص های مهم بهره گیری مدرسه از سیستم های حسابداری مالی می باشد.

10. خلاقیت و نوآوری:

خلاقیت و نوآوری یک محور مستقل به معنای خلق ایده در امور خارج از مدرسه نیست بلکه انتظار می‌رود مدیران و کارکنان با بازاندیشی در فرایند انجام کار و حتی ماهیت آن‌ها طرحی نو دست زده و تغییر و تحول در امور مختلف مدرسه را با نگاه نوآورانه رهبری نمایند و در عمل دستاوردهای نوآورانه خود را در قالب طرح‌های روشن ارائه دهند.

توانمند سازی وتوسعه و مشارکت ذی نفعان:

براساس بند 11، از ویژگی های مدرسه در افق 1404

    متکی بر ارکان تعلیم و تربیت و بهره مند از ظرفیت عوامل سهیم و مؤثر و مبتنی  بر مشارکت ذی نفعان  با  تأکید  بر مربیان ، دانش آموزان و خانواده

 

و...

براساس بند 9، از ویژگی های مدرسه در افق 1404:

برخوردار از مربیان دارای فضایل اخلاقی و شایستگی های حرفه ای با هویت یکپارچه توحیدی بر اساس نظام معیار اسلامی

 

مسؤولیت اجتماعی :

فرارفتن از حداقل الزامات قانونی محیط مدرسه

براساس بند 2 از ویژگی های مدرسه در افق 1404 :

نقطه ی اتکای دولت و ملت در رشد ، تعالی و پیشرفت کشور و کانون تربیت محله

 

 

و......

براساس بند 8 از ویژگی های مدرسه در افق 1404 :

تأمین کننده نیازهای فردی ،اجتماعی ،محیط اخلاقی ، علمی امن ، سالم ، بانشاط و...

 

خدایا چنان کن سرانجام کار

تو خشنود باشی و ما رستگار

پایان

 

نویسنده و گردآوری:مهدی مستانی

دانلود پاور پینت تعالی مدیریت با نویسندگی مهدی مستانی